Chuyện làm leader

Một trong những trách nhiệm hiển nhiên của Tech Lead (hay ở nơi tôi làm việc là Chapter Leader) là tuyển dụng. Nói đúng hơn là người chịu trách nhiệm cung ứng dev cho các scrum team. Tôi có nhiều ngày chỉ ăn và đọc CV. Dưới sự hỗ trợ của team Talent Acquisition, số lượng CV tôi cần phải review mỗi ngày có khi lên đến vài chục chiếc.

Nhiệm vụ bất khả thi

Trong phần mục tiêu nghề nghiệp mà mọi CV đều có, đại đa số các ứng viên đều mong muốn trở thành Tech Lead sau x năm. Mong muốn thăng tiến trong nghề nghiệp là chuyện bình thường. Nhưng điều cần phải thức tỉnh là đừng để mục tiêu thành ước mơ.

Nói một cách đơn giản, nhiều người chỉ viết được mục tiêu của họ nhưng không thể làm được. Thường thì, ngay ở cách viết ước mơ chúng ta đã có thể thấy được sự quyết tâm hay chuẩn bị của người viết đối với mục tiêu đó rồi. Thử lấy một ví dụ về đặt mục tiêu như sau:

• Mua được xe ô tô trước năm 27 tuổi

Thẳng thắn mà nói thì tôi thấy đây đơn thuần là một ước mơ. Tại sao? Mục tiêu này chưa rõ ràng và có quá nhiều biến số. Tôi sẽ cho bạn ngay 3 cách để mục tiêu này thành sự thực.

1. Xin bố mẹ tiền mua trả góp
2. Mua một chiếc ô tô giá rẻ / cũ
3. Ra ngoài đường bỗng dưng nhặt được cục tiền mang đi mua ô tô

Trong khi khả năng 1 và 2 có thể sẽ khả thi hơn, khả năng số 3 được viết một cách may rủi nhằm để bạn đọc hiểu được việc đặt mục tiêu không rõ ràng sẽ cho người thực thi nhiều cơ hội để trì hoãn với nhiều kiểu người, từ đó tăng khả năng thất bại trong việc đạt được mục tiêu.

Chuyện làm leader

Quay trở lại với câu chuyện mong muốn làm leader. Nếu coi đây là mục tiêu một cách nghiêm túc, hãy thử cùng mình trả lời câu hỏi dưới đây.

Tại sao bạn lại muốn làm leader?

Nếu bạn đang nghĩ ngợi về lý do, bạn chưa chuẩn bị cho câu hỏi này và đang bất ngờ vì bị hỏi. Oh well, có vẻ bạn vẫn chưa sẵn sàng để làm leader lắm đâu.

Ở vế ngược lại, nếu bạn gần như ngay lập tức có thể trả lời trong đầu mà không cần nghĩ ngợi thì chúng ta có thể bước sang câu hỏi thứ 2. Câu trả lời cho câu hỏi đầu tiên này không đánh vào tính đúng sai, thuần túy chỉ để kiểm tra xem “tiềm năng” làm leader của ứng viên có cao không. Hãy hình dung câu trả lời cho câu hỏi này giống như cái móng nhà. Một số câu trả lời có thể là:

• Làm lead lương cao, giúp mình có một mức sống tốt
• Có địa vị và khiến mình cảm thấy thỏa mãn khi đi làm vì đây như biểu tượng của sự thành đạt

Câu trả lời đôi khi là cả hai ý trên gộp lại.

Ngôi nhà giấc mơ sẽ sụp đổ nếu làm lead mà lương không cao hoặc không oai, mọi người coi thường bạn. Hiểu đơn giản là bạn sẽ không muốn làm lead “ở công ty hiện tại nữa”, bạn sẽ mong chờ một nơi khác đạt được ước mơ này. Vấn đề lớn nhất của chiếc móng này có lẽ nằm ở sự phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài – điều mình không thể kiểm soát được. Phải lương cao thì mức sống mới tốt và làm lead thì mới được coi là thành đạt.

Đừng hiểu nhầm rằng mình đang công kích câu trả lời này, nó hoàn toàn hợp lý. Thực tế thì dù câu trả lời là gì thì vẫn luôn có khả năng khiến ngôi nhà sụp đổ nếu đi ngược lại câu trả lời đó. Điều mình muốn bạn hiểu khi trả lời câu hỏi này là đừng mong chờ một người muốn làm lead vì lương cao lại sẵn sàng chấp nhận một mức lương thấp để làm lead. Không hề phán xét tốt xấu, chỉ đơn giản là nó không logic.

Để làm leader thì bạn cần làm gì?

Mọi người thường nói ai đó có tố chất làm lead, có lẽ đúng như vậy thật. Lead có nhiều kiểu lead, có ông lead quạu, có ông lead vui tính nhưng nhiệm vụ của các lead có lẽ chỉ có một: Đưa team của mình đến nơi cần đến.

Hiểu đơn giản, để được trao quyền leader, bạn cần phải thể hiện cho các sếp thấy mình là người có khả năng làm điều đó. Và từ khóa chính là “thể hiện”.

Công thức được chọn của mỗi lead sẽ khác nhau vì đích đến của mỗi team, cơ bản mà nói là khác nhau. Nó gắn chặt với vision và mission của công ty, nơi cả team đang làm việc và bạn biết đó, không có công ty nào giống công ty nào cả.

Để dễ hiểu, bạn có thể hình dung nếu muốn làm lead ở một công ty bóc lột nhân viên thì chắc chắn bạn phải là người có mindset bóc lột member của mình, và sure là bạn phải cho các sếp thấy điều đó. Vậy nên, thực ra trước khi làm leader, chọn đúng sếp và công ty quan trọng hơn nhiều.

Tạm kết

Ví dụ bên trên được viết một cách tiêu cực đầy cố ý. Mình mong rằng không có ông lead nào lại thích giúp công ty bóc lột nhân viên và nếu thực sự ông lead trong trường hợp này hướng thiện, rõ ràng là ổng sẽ thấy việc làm leader giờ đây trở nên tội lỗi. Hay nói cách khác, mục đích sống của leader giờ đây bị xung đột thảm hại. Có nên không?

Thường thì cuộc sống sẽ không quá khắc nghiệt như vậy. Sau tất cả thì bạn có thể đang làm lead và được mọi người kính trọng, bạn kiếm được khá tiền và có một mức sống thoải mái. Nhưng làm lead thường là khá thử thách, bạn sẽ phải tự phát triển bản thân và uốn mình theo định hướng của công ty gần như mỗi ngày. Hãy chắc chắn rằng, mọi sự đổi thay của bạn phải là điều bạn thực sự muốn và rằng chúng nhất quán với mục đích sống của bạn.

Bởi vì như bạn vẫn biết đó, làm leader hay không thực ra không quá quan trọng, điều quan trọng hơn là đừng đánh mất chính mình.

Cheers!